05 September 2016

“ရႈတ္ေထြးေပြလီတဲ့ဘဂၤါလီအေရး”


"ယေန႔ထုတ္ျမန္မာပို႔စ္ဂ်ာနယ္ပါ ေဆာင္းပါးကို အြန္လိုင္းပရိတ္သတ္မ်ားအတြက္ကူးယူေဖၚျပပါတယ္"                                          
     
    ျမန္မာႏိုင္ငံမွာျဖစ္ေနတဲ့ ဘဂၤါလီျပႆ     နာဟာ၊ ဘာသာေရးျပႆ     နာမဟုတ္ပဲ လူ၀င္မႈျပႆ     နာ၊ ျခစားမႈ ျပႆ     နာ၊ လူမ်ိဳးေရးျပႆ     နာ၊ ႏိုင္ငံသား၊ တိုင္းရင္းသားေရးျပႆ     နာေတြျဖစ္ပါတယ္။ လက္ရွိအခ်ိန္မွာ အိမ္နီး ခ်င္း ဘဂၤလားေဒ့ခ်္ႏိုင္ငံဆိုတာ ျမန္မာႏိုင္ငံထဲက ရွမ္းျပည္နယ္ေလာက္သာက်ယ္၀န္းေပမယ့္ လူဦးေရ သန္း ေျခာက္ဆယ္ေက်ာ္ရွိေနတဲ့တိုင္းျပည္ပါ။ ဒါကို ျမန္မာႏိုင္ငံသားတိုင္း အထူးဂရုျပဳရမယ့္အခ်က္ပါ။ ဒါ့အျပင္ အိမ္နီးျခင္းတရုတ္ႏိုင္ငံနဲ႔ အႏၵိယႏိုင္ငံဆိုတာလူဦးေရးသန္း ၁,၂၀၀ ေက်ာ္စီရွိၾကတဲ့ဧရာမႏိုင္ငံႀကီးေတြျဖစ္ၾကပါတယ္ ။ ဒီထုထည္ႀကီးေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ရတဲ့နည္းနဲ႔ ၀င္ေရာက္ေနၾကဆဲျဖစ္ပါတယ္။

       ၁၈၈၅ ခုႏွစ္ ေနာက္ဆံုးဘုရင္သီေပါမင္း ပါေတာ္မူၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ႀကီးကို ၿဗိတိသွ်အစိုးရကသိမ္းပိုက္ ခဲ့တယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနာက္ဘက္တံခါး ဒလေဟာဖြင့္ၿပီးလယ္ကူလီအျဖစ္ အိႏၵိယနဲ႔ အဂၤလားေဒ့ခ်္ ႏိုင္ငံသား ေတြကို ၿဗိတိသွ်နယ္ခဲ်႕ အဂၤလိပ္ေတြက အကန္႔အသတ္မဲ့တင္သြင္းခဲ့တယ္။ နယ္ခ်ဲ႕ေတြရဲ႕ M သံုးလံုးျဖစ္တဲ့ Mission,Marketနဲ႔ Missionary ေတြ ေရာက္လာခဲ့ၾကတယ္။ ျမန္မာဘုရင္နန္းေတာ္မွာ အ၀ယ္ေတာ္အရာထမ္း ေတြအေနနဲ႔ အိႏၵိယကုလားအနည္းငယ္သာရွိခဲ့တယ္ဆိုတာျမန္မာရာဇ၀င္က်မ္းမွတ္တမ္းေတြအရသိရပါတယ္။


                                                          “ဘဂၤါလီအစ”

           ျမန္မာ့သမိုင္း၊ အေရွ႕ေတာင္အာရွသမိုင္းမွာေရာ အဂၤလိပ္ေတြမွတ္တမ္းေတြမွာပါ ရိုဟင္ဂ်ာဆိုတာ မရွိခဲ့ပါဘူး။ ၁၉၅၁-ခုႏွစ္ ေလာက္မွာ ရိုဟင္ဂ်ာ အမည္သစ္တီထြင္ၿပီး အမည္ေပါက္ေအာင္စတင္ႀကိဳးစားခဲ့ၾက ပါတယ္။ တကယ္မရွိခဲ့တဲ့ဟာကို ရွိသေယာင္ျပဳေနၾကတဲ့ လုပ္ႀကံဖန္တီးမႈျဖစ္ေၾကာင္း ႏိုင္ငံတကာသမိုင္း ပညာရွင္ေတြက တညီတညြတ္တည္းေျပာထားၾကၿပီးလည္းျဖစ္ပါတယ္။ 


                                            “စိတ္ေကာင္းရွိခဲ့ၾကတဲ့ ျမန္မာေတြ”

        ျမန္မာႏိုင္ငံမွာရွိေနၾကတဲ့ ႏိုင္ငံျခားသား၂မ်ိဳးကို ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြကအသားျဖဴသူကိုတရုတ္နဲ႔ အသားမဲ သူကို ကုလားဆိုၿပီးေခၚၾကပါတယ္။ ႏွစ္ရာနဲ႔ခ်ီၿပီး ေနထိုင္ေပါက္ဖြားလာခဲ့တဲ့ တရုတ္နဲ႔ ကုလားလူမ်ိဳးေတြ ျမန္မာ ႏိုင္ငံအႏွံ႔အျပားမွာရွိၾကပါတယ္။ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးေတြနဲ႔ေရာေထြးဆက္ဆံေနၾကရသူေတြပါ။

         ရခိုင္လူမ်ိဳးက စိတ္ေကာင္းရွိပါတယ္။ အညာေဒသကလာၿပီးေတာ့ ထန္းေခါက္ဖါနဲ႔ ေစ်းလာေရာင္းတဲ့ ေစ်းသယ္ေတြကို ထမင္းအလကားေကၽြးပါတယ္။ အခမဲ့တည္းခိုေစပါတယ္။ ေနမေကာင္းရင္ ေဆး၀ါးကုသေပး ပါတယ္။ အညာေဒသက ထန္းေခါက္ဖာထမ္းၿပီး ေစ်းေရာင္းဖူးတဲ့ အညာသားတိုင္းကို ေမးၾကည့္ရင္ သိႏိုင္ပါ တယ္။ ဘဂၤလားေဒ့ခ်္ကခိုး၀င္လာတဲ့ ဘဂၤါလီေတြကိုလည္း စားစရာ၊ ေနစရာေပးပါတယ္။ အခေၾကးေငြေပးၿပီး အလုပ္ခိုင္းတယ္။ ပုလိပ္ကိုမဖမ္းခိုင္းခဲ့ၾကပါဘူး။ ခိုင္းတဲ့ေနရာမွာ တာ၀န္ေက်လြန္းလို႔ “ကၽြန္မွာကုလား၊ မယား မွာ ေတာသူ” ဆိုတဲ့ ျမန္မာစကားပံုေတာင္ရွိေနေသးတာပဲ။

        ကုလားလူမ်ိဳးေတြဟာ အလုပ္မေရြး၊  ပင္ပင္ပန္းပန္းမရြံမခ်ာအလုပ္လုပ္ၾကတာမို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ အလုပ္ အလြန္ေပါတဲ့ တိုင္းျပည္ျဖစ္တာမို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ဘုမိနက္သန္ေျမအစစ္အမွန္ပါပဲ။ ရခိုင္နဲ႔ ျမန္မာလယ္ပိုင္ရွင္ ေတြဟာ လယ္ကူလီကုလားေတြကို မိမိတုိ႔ရဲ႕ လယ္ယာလုပ္ငန္းေတြကို လုပ္ေပးတဲ့ ေက်းဇူးရွင္ေတြအျဖစ္ရႈျမင္ ၾကၿပီး လယ္အခ်ိဳ႕ကို ခြဲျခမ္းေပးတာေတြ၊ ေနစရာေတြအလကား ေပးတာေတြလုပ္ၾကပါတယ္။ ဗမာျပည္မ အခ်ိဳ႕ ေနရာေတြမွာ အလုပ္အကိုင္ႀကိဳးစားၿပီး လယ္ပိုင္ရွင္အေပၚမွာ သစၥာရွိလြန္းသူအခ်ဳိ႕ကို သမီး၊ တူမေတြနဲ႔ လက္ထပ္ထိမ္းျမားေပးတာေတြလည္းရွိခဲ့ၾကပါတယ္။


                                            “အဆိပ္ပင္ကိုစိုက္ပ်ိဳးခဲ့ၾကတယ္”

       ၁၉၅၈ ခုႏွစ္ မွာ ဖလပလ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးႏုဟာ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာရွိတဲ့ ဘဂၤါလီလူမ်ိဳးေတြရဲ႕မဲေတြကိုရဖို႔ အတြက္  ျမန္မာ့အသံက ရိုဟင္ဂ်ာ အသံလႊင့္အစီအစဥ္ကို ထုတ္လႊင့္ခြင့္ျပဳခဲ့တယ္။ ႀကံ့ခိုင္ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးပါတီမဲအႏိုင္ ရရွိေရးအတြက္ ရခိုင္ျပည္က ဘဂၤါလီ တစ္သန္းေက်ာ္ကို ၁၉၉၄ မွာ White Card ထုတ္ေပးခဲ့တာေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့  ၾကပါတယ္။ အနာဂတ္မွာရွင္းမကုန္တဲ့ လူမ်ိဳးေရးပဋိပကၡျဖစ္လာမွာကိုမစဥ္းစားပဲ မိမိမဲအႏိုင္ရရွိေရးနဲ႔ အာဏာ ရရွိေရးကိုသာ အဓိကဦးစားေပး စဥ္းစားခဲ့တယ္။ တိုင္းျပည္အတြက္အမိႈက္ကစၿပီးျပႆ     ဒ္  ကိုမီးေလာင္ေစခဲ့တဲ့ အဓိကအေၾကာင္းအရာေတြျဖစ္ပါတယ္။


                              “ကမာၻ႔မီဒီယာနဲ႔ျမန္မာမီဒီယာမ်ားကို ထိုးေဖါက္၀င္ေရာက္ၾကျခင္း” 
 
            ရိုဟင္ဂ်ာအေရးလႈပ္ရွားၾကတဲ့ ျမန္မာျပည္ဖြား မြတ္ဆလင္ေတြဟာ ျပည္ပအေျခစိုက္ ျမန္မာနဲ႔ ႏိုင္ငံ တကာမီဒီယာေတြကို ၀င္ေရာက္ထိုးေဖါက္ႏိုင္ခဲ့တယ္။ ၈၈ ေနာက္ပိုင္းမွာ ျပည္ပကိုထြက္ခြာလာခဲ့ၾကၿပီးမွတည္ ေထာင္ခဲ့ၾကတဲ့ ျပည္ပအေျခစိုက္ ျမန္မာမီဒီယာေတြအားလံုးဟာ အလွဴရွင္ေတြရဲ႕ေငြေတြနဲ႔ လည္ပတ္ၾကရတာျဖစ္တယ္။ အဲဒီေငြထဲမွာ အီးယူနဲ႔ အစၥလာမ္ႏိုင္ငံမ်ားအဖြဲ႔ေတြရဲ႕ေငြေတြအမ်ားစုျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျပည္ပအ ေျခစိုက္ ျမန္မာမီဒီယာေတြအားလံုး ရိုဟင္ဂ်ာလို႔သံုးရပါတယ္။ ျမန္မာနဲ႔ကမာၻ႔မီဒီယာေတြဟာ ရိုဟင္ဂ်ာအေရး လႈပ္ရွားသူေတြနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာသမိုင္းပညာရွင္ေတြနဲ႔  ဒီဘိတ္ပြဲလုပ္ခဲ့တာမရွိပါဘူး။ ဥပမာ ရခိုင္လူမ်ိဳး သမိုင္းပညာရွင္ ပါေမာကၡ ေဒါက္တာေအးခ်မ္းနဲ႔ မလုပ္ရဲၾကဘူး။ မီဒီယာေတြဟာ က်င့္ ၀တ္အရ ၾကားေနရမွာျဖစ္ေပ မယ့္ ရိုဟင္ဂ်ာ အမည္ေပါက္ေအာင္ အားေပးကူညီခဲ့ၾကသူေတြလို႔ ဆိုႏုိင္ပါတယ္။

           ျပည္ပအေျခစိုက္ မီဒီယာေလာကသားေတြအားလံုးဟာ ရိုဟင္ဂ်ာလို႔တစ္ခြန္းေခၚလိုက္တိုင္း အသဲကို ဓါးနဲ႔တစ္ခ်က္မႊမ္းသလိုခံစားေနရတဲ့ ရခိုင္ေတြရဲ႕ခံစားရမႈေတြကိုသိေပမယ့္ ေငြေပးထားၾကတဲ့ အေနာက္ႏိုင္ငံနဲ႔ ဥေရာပသမဂၢတို႔ေတြအႀကိဳက္ တရိုတည္းရိုၿပီး တစ္ဟင္တည္းဟင္ၾကရပါတယ္။ တခ်ိဳ႕မီဒီယာေတြမွာဆိုရင္ မီဒီယာက်င့္၀တ္ကို လံုး၀ဆန္႔က်င္ကာ တစ္ဘက္တည္းကို အင္တာဗ်ဴးၿပီးတင္ထားတာ ယခုတိုင္ အင္တာနက္ထဲမွာရွိပါတယ္။


        သာဓကျပစရာတစ္ခုက (BBC သတင္းဌာနမွာ အင္နာဂ်ံဳးစ္ ဆိုတဲ့ သတင္း ေထာက္အမ်ိဳးသမီးက ၂၀၁၁. ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာလ ၆ ရက္ေန႔ထုတ္  Bleak Outlook for Burma’s Ethnic Group  ဆိုတဲ့ ေဆာင္းပါးမွာ ရခိုင္ျပည္ နယ္ေနရာမွာ သံပုရာျခမ္းေဆာင္းထားတဲ့ ဘဂၤါလီလူမ်ိဳးပံုေတြ ကိုေဖၚျပ ထားတာကို ရုပ္သိမ္းေပးဖို႔) ရခိုင္နဲ႔ျမန္မာ တိုင္းရင္းသားရာေပါင္းမ်ားစြာဟာ၂၀၁၂ - ခု ဧၿပီလ ၃၀ ရက္ေန႔မွာ ထိုင္းႏိုင္ငံဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕မွာရွိတဲ့ BBC ရံုး အေျခစိုက္ရာ ႏိုင္ငံျခားသတင္းေထာက္မ်ားကလပ္ FCCT ရံုေအာက္မွာ ဆႏၵျပပြဲႀကီး တစ္ခုလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီ သတင္းကို စာေရးသူဟာ ျပည္ပအေျခစိုက္ နာမည္ႀကီး ျမန္မာသတင္းဌာ တစ္ခုမွာ VDO သတင္းေထာက္ အျဖစ္ လုပ္ေနခ်ိန္မို႔ ရိုက္ကူးေပးပို႔ခဲ့ပါတယ္။  ဒါေပမယ့္ သတင္းဌာနက မထုတ္လႊင့္ခဲ့ပါ။ အျခားျမန္မာနဲ႔ ႏိုင္ငံ တကာသတင္းေတြကထုတ္လုပ္ခဲ့တာလည္းမရွိခဲ့ပါ။
ဒါေၾကာင့္ ေရႊလုပ္သားဘေလာ့မွာပဲ တင္ခဲ့ၾကရပါတယ္။




                    “ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ုိင္းေတြက ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚမွာအျမင္သေဘာထား”

      ရခုိင္ျပည္နယ္က ပဋိပကၡေတြမွာ ဘဂၤါလီေတြပဲ ဒုကၡေရာက္ေနတယ္။ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး၊ က်မၼာေရးေတြ အရာရာနိမ့္က်ေနတဲ့အျပင္ လူမ်ိဳးတုံးသတ္ခံရမွာကိုေၾကာက္ရြံ႕ေနရတယ္လို ့ထင္ထားၾကတယ္။ ရိုဟင္ဂ်ာ အေရးလႈပ္ရွားသူေတြရဲ႕လွည့္ကြက္ေတြေၾကာင့္ ရခုိင္ျပည္နယ္ထဲက ဘဂၤါလီေတြကို ဟစ္တလာေခတ္က ဂ်ာမဏီ ႏိုင္ငံထဲမွာ လူနည္းစု ဂ်ဴးေတြလို ေနထိုင္ရတယ္လို႔ ထင္ေနတတ္ၾကတယ္။

         ၂၀၁၂ -ခုႏွစ္ မသီတာေထြး အေရးခင္ေနာက္ပိုင္း ရခုိင္ျပည္နယ္ထဲက ဘဂၤါလီဒုကၡသည္စခန္းထဲမွာေန ထိုင္ၾကရသူေတြရဲ႕အေျခအေနေတြကို ေျပာဆိုတတ္ၾကပါတယ္။ ရခုိင္ျပည္နယ္ထဲမွာရွိေနၾကတဲ့ ရခုိင္လူမ်ိဳးနဲ႔ ျပည္သူျပည္သားေတြ ဘယ္ေလာက္အထိ ဆင္းရဲက်ပ္တည္း အာဟာရျပတ္လတ္ေနၾကရတယ္ဆိုတာကုိထည့္ သြင္းေျပာဆုိၾကတာမေတြ႔ရဘူး။ ရခိုင္ျပည္နယ္ဟာ ျမန္မာျပည္မွာ ဒုတိယအဆင္းရဲဆံုးျပည္နယ္ျဖစ္တယ္ ဆိုတာကိုလည္း သတိျပဳဟန္မတူဘူး။

         ဘဂၤါလီေတြဟာ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ လူနည္းစုမဟုတ္ပါဘူး။ ဘူးသီးေတာင္နဲ႔ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္ေတြမွာ ရခိုင္နဲ႔ အျခားတုိင္းရင္းသားေတြ ၂ရာခိုင္ႏုန္း ၃ရာခိုင္ႏုန္းပဲ ေနထိုင္လို႔ရွိပါေတာ့တယ္။  စစ္ေတြ၊ ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္ေတြမွာ ထက္၀က္ေက်ာ္သြားပါၿပီ။ရခိုင္ေတြေနထိုင္လို႔ လံုၿခံဳမႈမရွိျဖစ္ေနခဲ့ၾကပါၿပီ။ ဘဂၤါလီေတြရဲ႕လူဦးေရေပါက္ ဖြားႏုန္းနဲ႔ မ်ားမၾကာမီမွာ တစ္ႏိုင္ငံလံုးကို၀ါးၿမိဳသြားႏိုင္တယ္ဆိုတာျမန္မာႏိုင္ငံသားအားလံုးအထူးသတိျပဳၾကရပါမယ္။


                                              “တိုင္းရင္းသားနဲ႔ ႏိုင္ငံသားဆိုတာ”

        ႏိုင္ငံတကာ ရိုဟင္ဂ်ာအေရးလႈပ္ရွားသူေတြဟာ ႏိုင္ငံသားအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းနဲ႔ တိုင္းရင္းသား မတူဘူးဆုိတာကို တိတိပပနားမလည္ၾကတာလား။ ဒါမွမဟုတ္ မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ၾကတာလား။ သိေအာင္ မလုပ္ၾကတာလား သံသယျဖစ္စရာပါ။

        ၁၉၈၂-ခု ျမန္မာႏိုင္ငံသားဥပေဒ ပုဒ္မ ၅ မွာ (တိုင္းရင္းသားတိုင္းသည္လည္းေကာင္း၊ ေမြးရာပါႏိုင္ငံသား ျဖစ္သည္လို႔ ျပဌာန္းထားပါတယ္။) တုိင္ရင္းသားတုိင္းက ႏုိင္သားျဖစ္ေပမယ့္ ႏိုင္ငံသားတုိင္းကေတာ့ တိုင္းရင္းသားမဟုတ္ပါဘူး။

    အျခားလူမိ်ဳးတစ္မ်ိဳး၊ အျခားႏုိင္ငံသားတစ္ဦးက ျမန္မာႏုိင္ငံသားခံယူရင္ အေျခခံဥပေဒမွာပါတဲ့ႏိုင္ငံသားအားလံုးရဲ႕ မူလအခြင့္အေရးေတြကိုတန္းတူရမွာပဲ။ ဒါေပမယ့္ တိုင္းရင္းသားေတြကို ေပးထားတဲ့အခြင့္အေရး (ဥပမာ  တိုင္းရင္းသားေရးရာ၀န္ႀကီး ခန္႔အပ္တာမ်ိဳး) ကိုေတာ့မရႏိုင္ပါဘူး။

          ဘဂၤါလီအေရးဆိုတာ ရခုိင္ေတြရဲ႕အေရးလုိ႔မျမင္ပဲ ျမန္မာတစ္မ်ိဳးသားလံုးအေရးျဖစ္တယ္ဆိုတာ အား လံုးသတိခ်ပ္သင့္ပါတယ္။ ဘဂၤါလီကို တုိင္းရင္းသားအျဖစ္သတ္မွတ္တာကို အျခားတိုင္းရင္းသားေတြ လက္ခံ မလား။ ဘူးသီးေတာင္ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္ေတြကို လူဦးေရးအခ်ဳိးအစားအလိုက္ (ရိုဟင္ဂ်ာတိုင္းရင္းသားေရး ရာ၀န္ႀကီးခန္႔ေပးတာကို) အျခားတိုင္းရင္းသားေတြလက္ခံႏုိင္ၾကမလား။ စဥ္းစားထားၾကပါ။

      ႏိုင္ငံသားဥပေဒနဲ႔ စိစစ္ၿပီး ကိုက္ညီရင္ ႏိုင္ငံသားေပးလို႔ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ တိုင္းရင္းသားလုိ႔ေတာ့ သတ္မွတ္လို႔မရဘူး။ က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံရဲ႕ ဥပေဒေတြအရ တိုင္းရင္းသားဆိုတာ ၁၈၂၃-ခုႏွစ္ အဂၤလိပ္ကိုလိုနီ မျဖစ္ခင္ထဲက အခု ျမန္မာႏိုင္ငံလို႔ေခၚတဲ့ ေဒသေတြမွာ ပင္ရင္းႏုိင္ငံအျဖစ္ အၿမဲေနထိုင္ခဲ့တဲ့မ်ိဳးႏြယ္စုေတြကိုပဲ သတ္ မွတ္တာျဖစ္တယ္ဆိုတာကို ေလ့လာထားသင့္ပါတယ္။

        ရခုိင္လူမ်ိဳး သမိုင္းပညာရွင္ ေဒါက္တာေအးခ်မ္း က“အေမရိကန္၊ ကမာၻ႔ကုသမဂၢ အပါအ၀င္ ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀ိုင္းေတြက အမွန္တရားကုိမသိတာလား၊ လက္မခံတာလားေတာ့မသိဘူး။ အေမရိကန္ ေတာင္ပိုင္းမွာလဲ မကၠစီကန္ေတြျပႆ     နာတက္ေနတာပဲ။ ကိုးရီးယားကၽြန္းဆြယ္ဟာ ဂ်ပန္ရဲ႕ကိုလိုနီ ျဖစ္ခဲ့တုန္းက ဂ်ပန္မွာ အလုပ္ခိုင္းဖို႔ေခၚလာတဲ့ ကိုးရီးုယားေတြ အခု မ်ိဳးဆက္သံုးဆက္ျဖစ္သြားၿပီ။ ႏိုင္ငံသားမျဖစ္ၾကေသးဘူး” လို႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္။   


                             “သမၼတေဟာင္း ဦးသိန္းစိန္ ဘဂၤါလီအေပၚျပတ္သားခဲ့တယ္”      

           ႀကံ့ခိုင္ေရးပါတီဟာ ၂၀၁၀ မွာမဲအႏိုင္ရရွိေရးအတြက္ ရခိုင္ျပည္နယ္က ဘဂၤါလီ တစ္သန္းေက်ာ္ကို ၁၉၉၄ မွာ White Card ထုတ္ေပးခဲ့တာေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ လက္ထက္ ၂၀၁၂-ခုႏွစ္ မွာ ကုလားရခိုင္အေရးအခင္း ေပၚေပါက္ခဲ့တယ္။ ႏိုင္ငံတကာက ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္တဲ့စစ္အစိုးရ၊ လူ႔အခြင့္ အေရးခ်ိဳးေဖါက္တဲ့အစိုးရလုိ႔ ပက္ပက္စက္စက္ေျပာၾကတယ္။ ဦးသိန္းစိန္က ျမန္မာတိုင္းရင္းသား၁၃၅မ်ိဳးထဲမွာ ရိုဟင္ဂ်ာမရွိဘူး။ ရိုဟင္ဂ်ာဟာ ျမန္မာတိုင္းရင္းသားမဟုတ္ဘူး၊ သနားၾကတဲ့ ႏိုင္ငံေတြက လာေခၚသြားၾကပါ လား” လို႔ အတိအလင္းေၾကညာခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူေျပာခဲ့တဲ့စကားကို ဒီေန႔အထိ ဘယ္ႏိုင္ငံကမွအေကာင္ အထည္မေဖၚခဲ့ၾကပါဘူး။


                                  “အေမဘုတ္ရဲ႕သူ႔ခ်ည္ခင္ ဘယ္သူထြင္လို႔ရွင္းပါ့မလဲ”

           သမၼတဦးသိန္းစိန္လက္ထက္မွာ မသီတာေထြးသတ္ျဖတ္ခံရတာကစခဲ့တဲ့ ရခိုင္ျပႆ     နာကိုပါသင့္ ပါထိုက္သူေတြ၊ ပညာရွင္ေတြနဲ႔ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ဖြဲ႔ၿပီး စာမ်က္ႏွာ ၁၆၀ ရွိတဲ့အစီရင္ခံစာထုတ္ေ၀ခဲ့တယ္။ အစီရင္ခံစာေတြ႔ရွိခ်က္ကို ေကာ္မရွင္ေကာ ျမန္မာအစိုးရကပါေျပာခဲ့တယ္။ ဒါေပမယ့္ ကမာၻႀကီးက လက္မခံ ဘူး။ ကမာၻႀကီးက သိထားတာတစ္မ်ိိဳး၊ ေျမျပင္မွာ ျဖစ္ေနတာကတစ္သြယ္။ ရိုဟင္ဂ်ာဆိုတဲ့နာမည္ ကမာၻေက်ာ္ ေအာင္၊ ကမာၻ႔ျပႆ     နာတစ္ခုျဖစ္ေအာင္ ဘဂၤါလီလူမ်ိဳးေတြဟာ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ ေလာက္ႀကိဳးစားလာခဲ့တာ။ ေဒၚလာသန္းေပါင္းမ်ားစြာအကုန္အက်ခံခဲ့ၿပီ။

        ဒါေၾကာင့္ ကမာၻႀကီးပါ ပါမွ ေျဖရွင္းလို႔ရမယ္လုိ႔ ႏုိင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က  ယူဆပံုေပၚပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ကမာၻကၾကည္ညိဳမႈရွိတဲ့ ကမာၻ႔ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏုိဘယ္ဆုရွင္၊ ကမာၻ႔ကုလ သမဂၢအေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ေဟာင္း ကိုဖီအာနန္ ကို ဥကၠဌအျဖစ္ တာ၀န္ေပးအပ္ၿပီးဖြဲ႔စည္းတာ၀န္ ေပးဟန္တူပါတယ္။

          ျပႆ     နာေတြကို ေျဖရွင္းၾကတဲ့အခါ မ်က္လံုး(အျမင္)နဲ႔လုပ္ရတဲ့အလုပ္ရွိတယ္။ ဥေဏွာက္ (ဥာဏ္) နဲ႔ လုပ္ရတာလည္းရွိတယ္။ ရင္ဘတ္(ႏွလံုးသား) နဲ႔ လုပ္ရတာလည္းရွိပါတယ္။  ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ က ဘဂၤါလီအေရးအေပၚမွာ ဘာအျမင္နဲ႔ခ်ဥ္းကပ္ၿပီး ကိုဖီအာနန္က ဘယ္သေဘာထားနဲ႔ခ်ဥ္းကပ္မလဲဆိုတာ အထူးသတိထားေစာင့္ၾကည့္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီျပႆ     နာက ကမာၻႀကီးက ျမင္ထားသလို အျမင္နဲ႔ အေျဖထုတ္ ခဲ့မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏိုဘယ္ဆုႀကီး ဆယ္ထပ္ကြမ္းရသူျဖစ္ပါေစ၊ Phd ေဒါက္တာဘြဲ႔ ဆယ္ထပ္ကြမ္း ရသူျဖစ္ပါေစ အေျဖမွန္၊ အေျဖေကာင္းထြက္လာမွာမဟုတ္ပါဘူး။

       ကုိဖီအာနန္ဟာ လူ႔အခြင့္အေရးအေၾကာင္းကိုေကာင္းေကာင္းသိမွာျဖစ္ေပမယ့္ ရခုိင္လူမ်ိဳးတုိ႔ အေျခအေနကို ခေရေစ့တြင္းက်မသိႏိုင္ဘူး။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံသားျဖစ္မႈနဲ႔ တိုင္းရင္းသားအေရးဆုိတာကို ဘယ္နည္းနဲ႔မွ နားမလည္ႏိုင္ဘူး။ ေစာေစာကေျပာခဲ့သလို ရိုဟင္ဂ်ာအေရးလႈပ္ရွားသူေတြက မီဒီယာေတြကို ထိုးေဖါက္၀င္ေရာက္ ၀ါဒျဖန္႔ထားတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကိုပဲ ၎သိမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကိုဖီအာနန္လို ပုဂၢိဳလ္မ်ိဳးက ဂုဏ္သိကၡာနဲ႔ရင္းၿပီးလုပ္ရမွာမို႔ မမွန္မကန္တာလုပ္မွာမဟုတ္ဘူး။ ကမာၻနဲ႔ လုပ္ရတယ္ဆိုတာ အမွန္အကန္ လုပ္ရေတာ့မယ္။ မမွန္မကန္လုပ္လို႔မရေတာ့ဘူး။ ထိထိေရာက္ေရာက္လုပ္ရေတာ့မယ္။ ကိုဖီအာနန္ ကိုင္တြယ္မယ့္ ေက္ာမရွင္ကို ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြက အခ်က္အလက္အမွန္ေတြေပးႏိုင္ ျပႏိုင္ေအာင္ႀကိဳးစားၾကရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါမွ က်ေနာ္တို႔အတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြရွိႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

       ႏုိင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဟာ NLD အစိုးရဖြဲ႔ၿပီး အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ကာလတိုအတြင္း မွာ အျခားေသာ ျပႆ     နာေပါင္း ေသာင္းေျခာက္ေထာင္ကို ရွင္းမကုန္ျဖစ္ေနတဲ့ကာလ၊ အထူးသျဖင့္ လူထုေမွ်ာ္လင့္ခဲ့သလို ဘယ္အရာကိုမွ လက္ေတြ႔က်က် အေကာင္အထည္မေဖၚႏုိင္ေသးတဲ့ကာလျဖစ္တယ္။ လူထု သတိထားေစာင့္ၾကည့္တဲ့ကာလမွာ ျဗဳန္းကနဲ ဘဂၤါလီအေရးျပႆ     နာကိုကိုင္တြယ္လိုက္တဲ့အေပၚ အားလံုးအံ့ၾသသင့္ကုန္ၾကတယ္။ နဂိုတည္းကိုက ကုလားလုိ႔ေခၚတာကိုလက္မခံ၊ ရခုိင္ျပည္နယ္က မူဆလင္ဘာသာကိုးကြယ္ၾက သူမ်ားလုိ႔ သတ္မွတ္ေခၚေ၀ၚလို႔ လူထုမေက်မခ်မ္းျဖစ္ခဲ့ၾကရတယ္။ ယခု ရခုိင္ေကာ္မတီမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံသား တိုင္းရင္းသားေတြလက္မခံတဲ့ အေျဖတစ္ခုထြက္လာခဲ့ရင္ေတာ့ သားကိုယ္ပစ္၊ လင္ကိုပယ္ ၁၈ႏွစ္တိုင္တိုင္ အက်ယ္ခ်ဳပ္ခံခဲ့တဲ့ ေဒၚစုရဲ႕ ေပးဆပ္ခဲ့မႈေတြဟာ အေဟာသိကၡံျဖစ္သြားမွာ ေျမႀကီးလက္ခပ္မလဲြပါဘူး။ အေမစုကို က်ေန္ာတို႔ယံုပါတယ္။ အေပးအယူကႀကီးမားလြန္းပါတယ္။


                             “ေရာဂါသိမွေဆးရွိမွာမို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံသားတိုင္းမေပါ့ဆသင့္”

          ဘဂၤါလီေရာဂါဆိုတာ အသစ္အဆန္းမဟုတ္ဘူး။ ကုရာနထၳိ ေဆးမရွိတဲ့ ေရာဂါမ်ိဳးလည္းမဟုတ္ဘူး။ ေရာဂါေဟာင္းပဲျဖစ္တယ္။ အတြင္းကိုလႈိက္စားေနတဲ့ နာတာရွည္ေရာဂါျဖစ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ အျမစ္တြယ္ေနတဲ့ ကုသရခက္ခဲတဲ့ ကင္ဆာလိုေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္တယ္။ ဘဂၤါလီအနာကို ကုသတဲ့အခါ လွီးျဖတ္တာ၊ ခြဲျခမ္းတာ၊ ညွစ္ထုတ္တာ၊ ေဖါက္ထုတ္တာေတြအျပင္ အနာအသစ္လုပ္တာေတြပါ ပါလာပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ အခံရ ခက္ေအာင္ နာက်င္ၾကပါလိမ့္မယ္။ မခ်ိမဆ့ံေအာ္ၾကပါလိမ့္မယ္။ အခ်ိဳ႕လမ္းေပၚအထိေရာက္လာပါလိမ့္မယ္။ အလားတူ ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြကလည္း ၀ုိင္းကူဖုိ႔လိုပါမယ္။ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာ ကုသမယ့္ဆရာ၀န္ဟာ အလြန္ ကၽြမ္းက်င္ၿပီး ပါးနပ္လိမၼာဖို႔လိုပါလိမ့္မယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ ကိုဖီအာနန္တို႔ ကုသၾကမယ့္ ဘဂၤါလီ ေရာဂါကို က်ေနာ္တို႔ သတၱိရွိရွိနဲ႔ ခြဲစိပ္ကုသမႈ ခံယူၾကရပါေတာ့မယ္။


              “သတင္းစာဆရာႀကီးလူထုဦးစိန္၀င္းေျပာခဲ့ဖူးတဲ့လူ႔အခြင့္အေရးအေပၚအျမင္စကား”

            အေနာက္ႏိုင္ငံသားေတြမွာ ကုန္လံုၾကြယ္၀ၿပီးစီးၿပီးေတာ့ သူတို႔ေတြက လူ႔အခြင့္အေရးေတြ လိုတာထက္ရၿပီးၿပီ ျဖစ္ၾကတာေၾကာင့္ တိရစာၦန္အခြင့္အေရးေတြကိုေတာင္းဆိုေနၾကတာ။ သူတို႔ရဲ႕လႈပ္ရွားမႈေတြကို မ်က္စိစပါးေမြးစူးတဲ့ ကြယ္လြန္သြားၿပီျဖစ္တဲ့ သတင္းစာဆရာ  လူထုဦးစိန္၀င္း က“အဂၤလိပ္ေတြမွာ အလုပ္စရာ အလုပ္မရွိေတာ့လို႔  တိရိစာၦန္အခြင့္အေရးေတြလာေျပာေနတာ။ က်ေနာ္တို႔က လူ႔အခြင့္အေရးေတာင္ ဘယ္ေန မွန္းမသိေသးဘူး။ က်ေနာ္တို႔ကို ထပ္တူလာခ်ျပလို႔မရဘူး၊ လက္လည္းမခံႏိုင္ဘူး” လို႔ေျပာဆိုခဲ့ဖူးတာ အားလံုး မွတ္မိၾကမယ္ထင္ပါတယ္။

            ကြယ္လြန္သြားၿပီျဖစ္တဲ့ ရခိုင္အမ်ိဳးသား သမိုင္းပါေမာကၡ ေဒါက္တာ ေအးေက်ာ္ က ဘဂၤါလီ လူမ်ိဳး ေတြကို ရိုဟင္ဂ်ာလို႔ ထုတ္လႊင့္ေနမႈေတြေၾကာင့္ မီဒီယာသမားေတြကို အမွားအမွန္ကိုခ်င့္ခ်ိန္ ထုတ္လုပ္ၾကဖို႔ ရိုဟင္ဂ်ာ ဆိုတဲ့ သမိုင္းလိမ္ကိစၥေတြကို အေထာက္အထားစာရြက္ေတြေပးခဲ့ေပမယ့္ ဌာနအလိုက် ေၾကာ္ညာ ခဲ့ၾကရတယ္လို႔ ထိုင္းႏိုင္ငံ ခ်င္းမိုင္အေျခစိုက္ သတင္းေထာက္ပညာသင္ေက်ာင္း (အင္တာနယူး) က နည္းျပ ဆရာႀကီးတစ္ဦးက ေျပာဖူးပါတယ္။     ။


                                                       ထြန္းေနေရာင္  (စနဲ)